МахӀачхъала
Дагъистаналъул тахшагьар | |||||
МахӀачхъала | |||||
---|---|---|---|---|---|
![]() | |||||
|
|||||
42°59′00″ ш. гӀ. 47°30′00″ бб. х.HGЯO | |||||
Пачалихъ |
![]() |
||||
Федерациялъул субъект | Дагъистан | ||||
Жанисеб бикьи |
3 административияб район:
|
||||
Мэр | Салман Дадаев | ||||
Тарих ва ракьхъвай | |||||
КьучӀ лъей | 1844 | ||||
ГӀатӀилъи | 468,13 (шагьаралъул округ)[1] км² | ||||
Централъул борхалъи | 10 Метр | ||||
Климаталъул тайпа | гьоркьохъеб | ||||
СагӀтазул зона | UTC+3:00 | ||||
Халкъ | |||||
Къадар |
|
||||
Гъунки | Жугьаялъулаб гъалатӀ: ракӀалда гьечӀеб < оператор . чи/км² | ||||
Конфессия(л) | бусурбаби-суниял, ортодокс-христианал ва ягьудал | ||||
Катойконим | махӀачхъалаялдасев, махӀачхъалаялдасей, махӀачхъалаялдасел | ||||
Цифрабазул идентификаторал | |||||
Телефоналъул код | +7 8722 | ||||
Почалъул индекс | 367000–367999 | ||||
ОКАТО код | 82401000000 | ||||
ОКТМО код | 82701000001 | ||||
|
|||||
mkala.ru (гІурус) | |||||
|
|||||
![]() |
МахIачхъала (лъар. Анжикъала, Магьачкъала, гІур. Махачкала́ ) — ккола Россиялъул жанубалда бугеб шагьар, Дагъистан жумгьурияталъул тахшагьар, халкъалъул рикIкIеналъул рахъалъ Шималияб Кавказалъул регионалда лъабабизе иргаялда бугеб ва Шималияб Кавказалъул федералияб округалъул чIахIиял шагьараздаса цояб.
Жакъа шагьар бугеб бакI гIуцIцIана 1844 соналъ, гIурусазул рагъул щулалъиялъул мурадалда ва гьелда цIар букIана Петровское. 1857 соналъ гьеб бакI кIодолъана ва гIадамал цIикIкIана, цинги гьелъие шагьаралъул статус щвана, ва цIарги кьуна порталъул шагьар Петровск абун, гьедин цIар кьеялъеги гIиллалъун лъугьана 1722—1723 соназда Персиялде кIанцIизе унаго, Пётр I-сесул аскариял гьанир чIеялда бан.
1918 соналъул 15 ноябралъ, гьеб заманаялъ вукIарав Дагъистаналъул бетIер Тарковскиялдаса НухI-Бегил амруялдалъун, шагьаралъул цIар хисун гьелъие кьуна Шамилил Хъала шагьар абураб цIар. Гьебги букIана кIудияв имам Шамил халкъазул рекIелъа инчIого вукIиналъул мурадалда гьабураб хIалтIи.[2].
1921 соналъул 14 маялъ Дагъистаналъул савраталъул комимтеталъул амруялдалъун МахIачхъала лъугьана ДАССРалъул тахшагьарлъун ва цIарги хисана МахIачхъала абун, Унсоколоса савратчи МахIач ДахIадаевги кIодо гьавун.[3]. Жакъа къоялда жаниб шагьар бугеб бакI, мугIрузул халкъазда гьоркьоб лъалеблъун букIана Гьоркьохъел гIасрабазул заманаялдасанго, Анжи-Хъала абураб цIаралда гъоркь[4] — гьелъул магIнаги ккола «луълуъалъул хъала» - абураб,[5] лъарагI мацIалдаса буссинабуни.
Халкъалъул къадар
[хисизабизе | код хисизабизе]Ошибка Lua в Модуль:Statistical на строке 76: attempt to index local 'RawData' (a nil value). Ошибка Lua в Модуль:Statistical на строке 76: attempt to index local 'RawData' (a nil value).
МахIачкала — ккола бищун гIадамал жанир цIикIкIараб шагьарлъун Шималияб Кавказалъул Федералияб Округалда, ва гьединго хеккого гIолел Россиялъул чIахIиял шагьараздасаги.
Динияб гIуцIцIи
[хисизабизе | код хисизабизе]Шагьаралда руго, киналниги дуниялалда ругелщинал динал ккурал гIадамал, цого-цо буддизмалъул гьечIо. ЦIикIкIунисеб бутIа (90 %) ккола бусурбаби суннитал. Шагьаралда буго, Европаялдаго бищун кIудияблъун рикIкIунеб ЖумгIа мажгит. Гьединго шагьаралда буго христианазул — Свято-Успенил кафедралияб килиса. Гьанже бан бахъана, Ермошкина къотIноб жугьутIазе магIбадги.
Миллияб рикьи
[хисизабизе | код хисизабизе]МахIачхъала шагьаралда гIумру гьабулеб буго 572 076 чияс[6]
# | Миллат | гIадамазул къадар 2010 с. | % | |
---|---|---|---|---|
1 | МагIарулал | 149 623 | 26 | |
2 | Даргиял | 88 573 | 15 | |
2 | ЛъарагIал | 86 503 | 15 | |
3 | Тумал | 79 906 | 14 | |
3 | Куралал | 84 479 | 14 | |
4 | ГIурусал | 35 908 | 6 | |
тIолго МахIачхъала шагьар | 572 076 | 100 |
ХӀужаби
[хисизабизе | код хисизабизе]- ^ Подсчитано по базе данных муниципальных образований РФ на 2008 год
- ^ ""Черновик" 15 июля 2005". Архивация оригинал (2014-09-03). Щвей 2022-04-17.
{{cite web}}
: Invalid|url-status=хвараб
(help) - ^ Марковин В. И. Махачкала - преддверие гор // Дорогами и тропами Дагестана. — М.: Искусство, 1974.
- ^ Алиев К. М. (2005-06-27). "Еще раз об Анжи". Кумыкский мир. Архивация оригинал (2007-12-17). Щвей 2011-03-12.
{{cite web}}
: Invalid|url-status=хвараб
(help) - ^ "Анжи (Инжи)" (in русский). Кумыкский мир. Архивация оригинал (2012-02-12). Щвей 2011-5-7.
{{cite web}}
: Check date values in:|accessdate=
(help); Invalid|url-status=хвараб
(help); Italic or bold markup not allowed in:|publisher=
(help) - ^ "Перепись 2010 года. Дагстат. Том 3". Архивация оригинал (2017-10-11). Щвей 2022-04-17.
{{cite web}}
: Invalid|url-status=хвараб
(help)
![]() |
МахӀачхъала Викигъамасалда |
---|---|
![]() |
МахӀачхъала Викидалилалда |
- Страницы с ошибками скриптов
- Страницы с нечисловыми аргументами formatnum
- CS1 errors: invalid parameter value
- CS1 errors: markup
- CS1 errors: dates
- CS1 русский-language sources (ru)
- Википедия:Статьи со сложным входом в Модуль:URL
- Википедия:Викигъамасалде регӀел макъалаялъулӀго
- Википедия:МакъалаялъулӀ бугеб Викигъамасалде регӀел батӀияб буго Викибаяназда бугелдаса
- ЧӀел-бакӀал алипалда рекъон
- Макъалаби гӀурус-мацӀаб текстгун
- Lang and lang-xx using deprecated ISO 639 codes
- Викидалилалде ссылкабигун макъалаби
- Картабигун гьумерал