2024
Historio > yarcento |
Yarcenti: |
20ma21ma22ma
|
Yardeki: 2000a • 2010a • 2020a • 2030a • 2040a |
Yari: 2001 • 2002 • 2003 • 2004 • 2005 |
La yaro 2024 (MMXXIV per Romala algarismi) esas bisextila yaro komencinta ye lundio segun Gregoriala kalendario. Ol esas la 24ma yaro de la triesma yarmilo, la 24ma yaro de la 21ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 2020a.
Dum la komenco di ca yaro, l'invado di Ukraina da Rusia, la Milito en Sudan, l'interna milito di Myanmar e la Milito Israel-Hamas duris. Dum la yaro, cirkume 76 landi, qui habitesas da preske 4 miliard individui, havos nacional o regional elekti.
Segun Chiniala horoskopo, 2024 esas la Yaro dil Drako.
Klimato ed ambiento en 2024
[redaktar | redaktar fonto]L'efekti di klimatala modifikuri, nome globala varmesko, intensigesis en multa loki en 2024. En januaro, duris l'efekti di la sikeso che Amazoniana regiono di Brazilia. Plu kam 630 mil personi afektesis en 2023[1]. On previdis ke natural inundadi yarala di Amazoniana riveri esus min intensa kam la mezavalora serio historiala, od admaxime egaleskus ol dum la pluvoza sezono. Altralatere, l'efekti di la sika sezono en la regiono esus plu grava en 2024 kam en 2023[2]. Ank en januaro komencis serioza sikeso en Zambia, qua efektigis skarseso di nutrivi ed aquo e judikesis kom la maxim serioza en du yardeki. Prezidanto Hakainde Hichilema deklaris nacionala dizastro ye la 29ma di februaro[3]. La sikeso afektis 84 ek la 116 distrikti di la lando. Plu kam 1 milion pueri afektesis.
Ye la 6ma di marto komencis serio di inundadi en Pakistan ed Afganistan, qui produktis 839 morti, 2154 plusa homi vundita e 40 altri desaparinta til la 16ma di julio. Violentoza pluvegi printempala kontrastis kun exajere sika vintro; sika suli ne absorbis l'aquo efikive, do l'efekti di pluvegi divenis plu grava. En aprilo, eventis neexpektita pluvego sur Oman ed Unionita Araba Emirii - UAE. Dum 24 hori, pluvis 254,8 milimetri - to esis la mezavalora pluvo-quanto expektata por UAE dum la tota yaro[4]. Segun la meteorologiala centro di la lando, ol esis la maxim intensa pluvego enrejistrita dum 75 yari. En Oman, adminime 19 personi mortis pro la pluvegi[4]. En estal Afrika, ciklono Hidaya formacesis ye la 30ma di aprilo proxim Seycheli. Ol frapis Tanzania per venti di plu kam 120 km/h ye la 3ma di mayo[5]. Malgre ne efektigar grandega destruktado, ol esis la 3ma e la maxim intensa ciklono qua frapis la regiono dum la historio.
En aprilo, mayo e junio, ank eventis forta pluvegi en Braziliana stato Rio Grande do Sul, nome en la centro e la nordo dil stato. Urbo Santa Maria recevis pluvo-quanto di 436,2 milimetri dum quar dii - triople la quanto expektata por la monato, to esas, 140 mm[6]. Segun statistiki publikigita ye la 5ma di mayo, 334 ek la 497 urbi di Rio Grande do Sul afektesis da pluvegi, qui produktabis til lore 75 morti ed afektabis 781 mil personi[7]. Weste del stato, che urbo Porto Xavier, an la frontiero kun Arjentinia, fluvio Uruguay atingis 10 metri super lua mezavalora nivelo[8]. Samatempe, sikeso ed alta temperaturi frapas diversa regioni che norda misfero. En India, 60 personi mortabis de marto til mayo pro l'alta temperaturi[9], ed en Bangladesh omna skoli decidis suspensar docado pro l'alta temperaturi, qui atingis 40°C e mem 42°C omnadie. La pluvo-quanto dum musonala sezono esis infre la mezavaloro di antea yari, e to afektis la produktado di grani di la lando[9]. En Chinia, severa sikeso afektis nordala provinci, samatempe kam pluvegi ed inundadi frapas la sudo di la lando,[10] nome provinci Zhejiang, Fujian, Jiangxi, Hunan, Guangxi, e Guizhou. Norde de la lando, enrejistresis 40,2°C che urbo Fenyang, lokala rekordo por monato junio.[10] En aprilo, Chiniana Ministerio pri Agrokultivo enrejistris augmento di pluvo-quanto per 50% til 80% en kelka regioni sude de la lando[10].
En junio, meteorologiisti anuncis ke somerala varmeso komencis frue en Europa. En centrala e sudala Grekia, enrejistresis 43°C dum la duesma semano di junio. En Turkia, temperaturi superirabas per 8°C e mem per 12°C la mezavalora temperaturo expektata por la monato.[11] Ank en marto komencis serio di kaloro-ondi en Nordal e Central Amerika, duranta til somero, e produktanta serio di rekordi di temperaturi: ye la 25ma di mayo, enrejistresis 34,7°C che urbo México; ye la 26ma di mayo enrejistresis 48°C che urbo San Juan Bautista Valle Nacional, Mexikia, e 44,4°C che urbo Del Rio, Texas. Ye la 20ma di junio enrejistresis 52°C che urbeto Tepache, stato Sonora, Mexikia. Til la fino di junio plu kam 248 personi mortis pro l'alta temperaturi, de qui plu kam 93 en Usa e plu kam 155 en Mexikia.
En marto, ambientalisti* previdis ke Braziliana regiono Pantanal subisus lua maxim serioza sikeso de sua historio[12]. Segun mezuradi facita dum l'unesma 4 monati del yaro, la nivelo di fluvio Paraguay esis 68% min alta kam la mezavalora expekto por ca epoko.[13] Pro l'intensa sikeso, til la 9ma di julio forestala incendii destruktabis 760 mil hektari de la vejetantaro di ca biomo*.
Che norda misfero, uragano Deryl formacesis ye la 28ma di junio e disipis ye la 11ma di julio. Klasifikita kom "kategorio 5" (la maxim forta) kande ol eniris Karibia, kun venti qui atingis 270 km/h, Deryl frapis Barbados, Grenada, Trinidad e Tobago, la nordo di Venezuela, Insuli Kaiman, Belize, peninsulo Yukatan, Usa (nome Texas, Louisiana e la valo di rivero Ohio) til Kanada, e produktis 64 morti e 6,2 miliard dolari en domaji. Ol esis la maxim forta uragano historiale enrejistrita dum la komenco di julio. Che Pacifiko, tifono Gaemi, anke konocata kom "super tifono Carina", frapis Taiwan, estal Chinia e Filipini. Olua venti atingis 230 km/h. Til la 26ma di julio, ol produktabis plu kam 43 morti, plu kam 880 plusa homi vundita e plu kam 80 altri desaparinta.
Ye la fino di julio komencis pluvegi en Sudan, qui efektigis granda inundadi e produktis plu kam 68 morti ed afektis adminime 17 mil plusa homi[14]. Plu kam 12 mil domi destruktesis o domajesis. To plumaleskis la humanala situaciono en la lando, ja severe afektita da interna milito.
Eventi
[redaktar | redaktar fonto]- 1ma di januaro - Egiptia, Etiopia, Iran, Saudi-Arabia ed Unionita Araba Emirii membreskas BRICS.[15]
- 1ma di januaro - Ter-tremo kun forteso 7,6 che skalo di Richter frapas la centro e la nordo di Japonia, e produktas plu kam 100 morti.[16]
- 1ma di januaro - Etiopia anuncas pakto kun Somalilando pri uzo dil portuo di Berbera, e divenos l'unesma lando agnoskanta la nedependo di ca regiono.[17]
- 1ma di januaro - Pos kapitulaco, Republiko Arcah oficale cesas existar, segun dekreto dal prezidanto Samvel Shahramanyan, e la regiono durigas apartenar ad Azerbaijan.
- 2ma di januaro - En Japonia, aviono Airbus A350 de kompanio Japan Airlines kolizionas kontre aviono di rivala patroliado che aeroportuo Haneda, Tokyo, ed incendias komplete. Omna 379 pasajeri e kruani del Airbus sucesas eskapar de flami, tamen 5 kruani de patrolio-aviono mortas.[18]
- 3ma di januaro - Duopla atako per bombo en Kerman, Iran, dum ceremonio por rimemorigar l'asasino di generalo Qasem Soleimani eventinta en 2020, produktas 84 morti.[19]
- 4ma di januaro - Rusa prezidanto Vladimir Putin lansas dekreto qua grantas Rusa civitaneso a stranjeri qui luktas alonge Rusa armeo kontre Ukrainani, e lia familii.
- 7ma di januaro - En Bangladesh eventas parlamental elekti, kun la partopreno di nur 41,8% ek l'individui apta a votar. Partiso Ligo Awami de chefministrino Sheikh Hasina Wazed vinkas 222 ek la 300 sidili del parlamento.
- 8ma di januaro - Usa lansas kosmoprobilo Peregrine Mission One vers la Luno. To esas l'unesma lunala misiono depos olta di programo Apollo.
- 8ma di januaro - Invado di Ukraina da Rusia: Rusia lansas atako kun 38 fuzei e senpilotist aviacili kontre provinci Dnipropetrovsk, Kharkiv, Khmelnytskyi e Zaporizhzhia, e produktas adminime 4 morti e 38 plusa homi vundita.
- 9ma di januaro - En Equador deklaresas urjanteso-stando pos ke drogo-komercisto José Adolfo Macías Villamar eskapas de karcero. La deklaro efektigas violentoza respondo de organizita krimino, qua lansas serio di ataki, kapto di gajo-homi, invado di televiziono-staciono en Guayaquil dum transmisado di programo, e konflikti inter policisti e kriministi. La situaciono plumaleskas, e prezidanto Daniel Noboa dekretas ke 22 kriminal organizuri esas terorista organizuri.
- 13ma di januaro - Terglitado en El Carmen de Atrato, Kolumbia, produktas 34 morti e vundas adminime 35 plusa homi.
- 14ma di januaro - Rejino Margrethe la 2ma abdikas la krono di Dania kande el kompleteskas 52-yara regno. Elua filiulo Frederik asumas la krono kom Frederik la 10ma di Dania[20].
- 15ma di januaro - Bernardo Arévalo divenas prezidanto di Guatemala.
- 15ma di januaro - Nauru establisas diplomacala relati kun Popul-Republiko Chinia e revokas lua agnosko di Republiko Chinia.
- 19ma di januaro - Japoniana kosmoprobilo SLIM sucese terovenas sur lunala surfaco.
- 22ma di januaro - En India, Hindua templo inauguresas en Ayodhya, Uttar Pradesh, ube ante existis moskeo Babri Masjid, demolisita en 1992 da turbo di Hindua nacionalisti.
- 23ma di januaro - Ter-tremo kun forteso 7.1 che skalo di Richter frapas komtio Uqturpan, Xinjiang, Popul-Republiko Chinia, produktas 3 morti e 5 plusa homi vundita.
- 23ma di januaro - Invado di Ukraina da Rusia: adminime 18 civili mortas e cirkume 130 plusa homi vundesas pro ataki per fuzei Rusa kontre Kyiv e Kharkiv.
- 24ma di januaro - Invado di Ukraina da Rusia: Ukraina abatas aviono Ilyushin Il-76 Rusa transportanta 65 enkarcerigita soldati Ukrainana, 6 kruani e 3 altra individui. Omna 76 personi en nave mortas.[21]
- 3ma di februaro - Chili deklaras urjanteso-stando pos ke adminime 51 personi mortis e centi de altri reportesis desaparinta dum granda incendii, proxim Valparaíso e Viña del Mar. Plu kam 1100 konstrukturi esas destruktita.
- 3ma di februaro - Senpilotist aviacili de Ukraina atakas petrolo-refinerio en provinco Volgograd, Rusia.
- 6ma di februaro - Ter-glitado en Maco, Davao de Oro, Filipini, produktas adminime 54 morti, e 63 plusa homi desaparinta.[22]
- 6ma di februaro - En Mogadishu, Somalia, 10 personi mortas e cirkume 20 plusa homi vundesas kande 4 bombi explozas che merkato Bakara, la maxim granda dil urbo.[23]
- 11ma di februaro - En Finlando, ex-chefministro Alexander Stubb vinkas prezidantal elekto.
- 21ma di februaro - Invado di Ukraina da Rusia: Adminime 60 Rusa soldati mortas dum aeral atako en loko por entreno di trupi en Donetsk.[24]
- 29ma di februaro - Adminime 112 personi mortas e centi de plusa homi vundesas kande Israelan armeo pafas kontre grupo vartanta nutrivi en Gaza[25].
- 2ma di marto - Invado di Ukraina da Rusia: 3 personi mortas e plusa 8 homi vundesas kande senpilotist aviacilo Rusa atakas apartamento en Odesa, Ukraina.
- 7ma di marto - Suedia membreskas NATO.
- 17ma di marto - Rusa prezidanto Vladimir Putin rielektesas 5esma-foye per 87% ek la voti.
- 21ma di marto - Europana Konsilistaro konkordas pri diskutar membresko di Bosnia e Herzegovina che Europana Uniono.
- 22ma di marto - Atako per pafado che spektaklo-domo Crocus City Hall en Moskva, Rusia, produktas adminime 137 morti e 182 plusa homi vundita.[26]
- 22ma di marto - En Nijer, adminime 23 soldati mortas, plusa 17 vundesas e 34 altri desasparas pos embusko da jihadista grupo en Teguey, regiono Tillabéri, weste de la lando. Segun militisti Nijerana, 30 jihadisti anke mortis.[27]
- 25ma di marto - Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni aprobas apelo pri nemediata pafo-ceso en Gaza e demandanta nemediata liberigo di gajo-homi.
- 26ma di marto - Navo kolizionas kontre ponto super fluvio Patapsco en Baltimore, Maryland, Usa. La 3-kma ponto krulas, vehili falas en la fluvio, e 6 personi desaparas.[28]
- 27ma di marto - Domo di Reprezentanti di Tailando aprobas lego agnoskanta samasexua mariajo per 400 voti kontre 10.
- 28ma di marto - Ciklono Gamane frapas Madagaskar e produktas adminime 11 morti e serioza inundadi.
- 29ma di marto - Aeral atako Israelana kontre l'aeroportuo di Aleppo, Siria, mortigas 38 Siriana soldati.
- 1ma di aprilo - Israel bombardas Iranana ambasadeyo en Damaskus, mortiganta 16 personi.
- 2ma di aprilo - Fairo dum labori por rinovigo di noktoklubo en Istanbul, Turkia, produktas 29 morti ed 8 plusa homi vundita.
- 3ma di aprilo - Ter-tremo kun forteso 7,4 che skalo di Richter frapas l'esto di Taiwan.
- 5ma di aprilo - Polico di Equador invadas Mexikian ambasadeyo en Quito, por arestar ex-viceprezidanto Jorge Glas, qua recevabis politikala refujo. To violacas la konvenciono di Wien pri diplomacala relati, e Mexikia e Nikaragua ruptas relati kun Equador.
- 5ma di aprilo - Krulo dil aquobarilo Orsk, sur fluvio Ural, produktas 5 morti, ed efektigas plu kam 1,2 miliard Rubli domaji.
- 7ma di aprilo - Paromo sinkas en Mozambik, produktanta plu kam 100 morti.[29]
- 9ma di aprilo - Pos renunco di Leo Varadkar, Simon Harris divenas la maxim yuna chefministro (Taoiseach) di Republiko Irlando.
- 13ma di aprilo - Iran atakas Israel per senpilotisti aviacili, pos ke Israel bombardis Iranan ambasadeyo en Damaskus dum la komenco di la monato.
- 16ma di aprilo - Adminime 32 personi mortas pro pluvegi en la regiono di Persiana gulfo, qui efektigas rapida inundadi.[30]
- 8ma di mayo - Gordana Siljanovska-Davkova divenas l'unesma prezidantino di Norda Makedonia, pos ke centra-sinistrana partisi perdas l'elekti.[31]
- 15ma di mayo - Robert Fico, chefministro di Slovakia, subisas atento per pafo dum renkontro kun suporteri che urbo Handlová[32].
- 22ma di mayo - Norvegia, Hispania e Republiko Irlando agnoskas Palestinana stato.
- 24ma di mayo - Ter-glitado en Papua-Nova-Guinea produktas adminime 2 mil morti e cirkume 670 plusa homi desaparinta.[33]
- 2ma di junio - En Mexikia eventas prezidantal elekti, e Claudia Sheinbaum, kandidatino suportita dal prezidanto Andrés Manuel López Obrador, elektesas kom l'unesma prezidantino di la lando.
- 12ma di junio - En Kuwait-Urbo, incendio che lojeyo por exterlandana laboristi produktas 50 morti e 40 plusa homi vundita.[34]
- 24ma di junio - En Hwaseong, provinco Gyeonggi, Sud-Korea, incendio che fabrikerio di baterii ek litio produktas 22 morti e 2 plusa homi vundita.[35]
- 25ma di junio - Mili di demonstreri atakas e brulas Keniana parlamento en Nairobi, e 19 personi mortas, e 200 plusa homi vundesas. Plu kam 130 plusa homi arestesas da polico dum konflikti.[36]
- 26ma di junio - En Bolivia, militisti invadas prezidantala palaco en La Paz probanta sensucese facar stato-stroko. La komandinto di sediciva militisti, generalo Juan José Zúñiga, arestesas. Entote 12 civili vundesas e 21 militisti arestesas.[37]
- 2ma di julio - En Hathras, Uttar Pradesh, India, fugo-paniko dum religioza festo produktas 123 morti.
- 2ma di julio - En Nederlando, Dick Schoof divenas chefministro.
- 4ma di julio - Eventas parlamental elekti che Unionita Rejio. Konservemi vinkesas da Laboristi unesmafoye depos 2005 en Anglia, ed unesmafoye depos 2010 en Skotia.
- 5ma di julio - Volkani Etna e Stromboli eruptas en Italiana insulo Sicilia, e l'aeroportuo Catania-Fontarossa mustas klozesar.[38]
- 5ma di julio - Keir Starmer, de Laboristala partiso, divenas chefministro dil Unionita Rejio.
- 13ma di julio - Donald Trump subisas atento kontre ilua vivo kande diskursanta kom kandidato a prezidanteso di Usa en Butler, Pensilvania. Trump vundesas en lua dextra orelo, e l'atakero, Thomas Matthew Crooks, mortigesas da un ek la membri di Usana Sekreta Servado.[39]
- 19ma di julio - Falio en aktualigo di sekureso-programo developita da Usana kompanio CrowdStrike Inc. por Microsoft produktas disrupto en la funcionado di cirkume 8,5 milion komputatori* qui uzas funcionanta sistemo Windows. La falio, qua kreis tale nomizita "blua skreno di la morto" afektis komputatori en aeroportui, banki, hospitali e televiziono-kanali.[40]
- 21ma di julio - Pro saneso-motivi, Joe Biden decidas renuncar lua kandidateso a rielekto por prezidanto di Usa.[41]
- 22ma di julio - Terglitadi produktas 229 morti en Geze Gofa, Etiopia.
- 26ma di julio - En Francia, kriminoza incendii afektas ferovoyala transporto, nome per treni di granda rapideso ante l'inauguro-ceremonio dil Olimpiala Ludi en Paris.
- 26ma di julio til la 18ma di agosto - Triesmafoye en la historio, Olimpiala Ludi eventas en Paris, Francia.
- 28ma di julio - En Venezuela, Nicolás Maduro deklaras sua vinko en prezidantal elekto, tamen kelka Sud-Amerikana landi ne agnoskas to. Konseque, Venezuelana guvernerio suspendas diplomacala relati kun li.
- 4ma di agosto - En Bangladesh, chefministrino Sheikh Hasina Wazed anuncas elua renunco pos intensa populala protesti.[42]
- 9ma di agosto - Aviono ATR 72 de Braziliana kompanio Voepass Linhas Aéreas falas proxim rezidal areo che municipo Vinhedo, stato Sao Paulo, e nulu ek la 62 personi en nave transvivas.[43]
- 11ma di agosto - Ukrainana prezidanto Volodimir Zelenski anuncas ke Ukrainan armeo komencabis atako che provinco Kursk, en Rusia. Ye la sama dio, Rusia anuncas ke 76 mil personi evakuesis de la regiono.[44]
- 12ma di agosto - NASA anuncas ke datumi kolektita da kosmosondilo InSight konfirmis l'existo di liquida aquo en Marso, de 10 til 20 km sub la surfaco[45].
- 17ma di agosto - Malgre nekompleta, Nusantara inauguresas kom chefurbo di Indonezia. La ceremonio homajanta la nedependo di la lando unesmafoye eventas en la nova chefurbo[46].
- 17ma di agosto - Milito en Sudan: En Galgani, Sudan, adminime 85 personi mortas dum kriminoza incendii e spoliado meze tumulto, pos atako da paramilitisti* de la Trupi por Rapida Atako.[47]
- 28ma di agosto til la 8ma di septembro - Paralimpiala Ludi eventas en Paris.
Naski
[redaktar | redaktar fonto]Morti
[redaktar | redaktar fonto]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Basdeo_Panday_with_Mikko_Pyh%C3%A4l%C3%A4_%28Ambassador_of_Finland%29_%28cropped%29.jpg/130px-Basdeo_Panday_with_Mikko_Pyh%C3%A4l%C3%A4_%28Ambassador_of_Finland%29_%28cropped%29.jpg)
- 1ma di januaro - Basdeo Panday, chefministro di Trinidad e Tobago (n. 1933)[48]
- 1ma di januaro - Niklaus Wirth, Suisa komputera ciencisto, kreinto di programifo-linguo Pascal (n. 1934)[49]
- 2ma di januaro - Zvi Zamir, Israelana militisto, ex-chefo di Mosad (n. 1925)
- 4ma di januaro - David Soul, Usana-Britanian aktoro e kantisto (n. 1943)
- 5ma di januaro - Mário Jorge Lobo Zagallo, Braziliana futbalisto (n. 1931)[50]
- 7ma di januaro - Franz Beckenbauer, Germana futbalisto (n. 1945)[51]
- 22ma di januaro - Arno Penzias, Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1933)[52]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Frank_Farian.jpeg/130px-Frank_Farian.jpeg)
- 23ma di januaro - Frank Farian, Germana muzikala produktisto, kompozisto e kantisto (n. 1941)[53]
- 23ma di januaro - Melanie, Usana kantisto e kompozisto (n. 1947)
- 24ma di januaro - Carl Andre, Usana skultisto (n. 1935)
- 30ma di januaro - György Barkó, Hungara aktoro (n. 1931)
- 2ma di februaro - Oskar Negt, Germana filozofo (n. 1934)[54]
- 4ma di februaro - Hage Geingob, prezidanto e chefministro di Namibia (n. 1941)[55]
- 5ma di februaro - Dries van Agt, chefministro di Nederlando (n. 1931)
- 6ma di februaro - Sebastián Piñera, prezidanto di Chili (n. 1949)[56]
- 6ma di februaro - John Bruton, chefministro di Republiko Irlando (n. 1947)[57]
- 10ma di februaro - Edward Lowassa, chefa ministro di Tanzania (n. 1953)
- 11ma di februaro - Kelvin Kiptum, Kenian atleto (n. 1999)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Alexey_Navalny_2.jpg/130px-Alexey_Navalny_2.jpg)
- 16ma di februaro - Alexey Navalni, Rus opozantarestro, advokato ed aktivisto kontre korupteso (n. 1976)
- 21ma di februaro - Roger Guillemin, Franca endokrinologiisto, Nobel-laureato (n. 1924)
- 23ma di februaro - Wilson Fittipaldi Júnior, Brazilian automobilisto (n. 1943)
- 28ma di februaro - Félix Aráuz, Equadorana piktisto (n. 1935)
- 29ma di februaro - Ali Hassan Mwinyi, prezidanto di Tanzania (n. 1925)[58]
- 29ma di februaro - Brian Mulroney, chefministro di Kanada (n. 1939)[59]
- 29ma di februaro - Paolo Taviani, Italiana cinematografisto, un ek la fratuli Taviani (n. 1931)
- 1ma di marto - Iris Apfel, Usan aferisto, interior-konceptisto e vest-ikono (n. 1921)
- 1ma di marto - Akira Toriyama, Japoniana desegnisto di manga (n. 1955)
- 3ma di marto - Agbéyomé Kodjo, chefministro di Togo (n. 1954)
- 11ma di marto - David Mixner, Usan aktivisto pri homeosexual yuri (n. 1946)
- 13ma di marto - Marcello Gandini, Italiana automobilo-desegnisto (n. 1938)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/Frans_de_Waal.jpg/130px-Frans_de_Waal.jpg)
- 14ma di marto - Frans de Waal, Nederlandana biologo (n. 1948)
- 24ma di marto - Def Rhymz, Surinamana-Nederlandana rap-muzikisto (n. 1970)
- 26ma di marto - Richard Serra, Usana skultisto e videoartisto (n. 1938)
- 29ma di marto - Louis Gossett jr., Usan aktoro (n. 1936)
- 2ma di aprilo - Maryse Condé, Franca-Guadelupana skriptistino (n. 1934)
- 5ma di aprilo - Mahammed Dionne, chefministro di Senegal (n. 1959)
- 6ma di aprilo - Ziraldo Alves Pinto, Braziliana kartunisto, skriptisto, humuristo e jurnalisto (n. 1932)
- 8ma di aprilo - Peter Ware Higgs, Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1929)
- 10ma di aprilo - O. J. Simpson, Usan aktoro e ludisto di Usana futbalo (n. 1947)
- 10ma di aprilo - Edward Lowassa, chefa ministro di Tanzania (n. 1953)
- 20ma di aprilo - Gediminas Kirkilas, chefministro di Lituania (n. 1951)[60]
- 4ma di mayo - Frank Stella, Usana piktisto e grafik-artisto (n. 1936)
- 5ma di mayo - César Luis Menotti, Arjentiniana futbalisto ed entrenisto (n. 1938)
- 6ma di mayo - Bernard Pivot, Franca jurnalisto e televiziono-prizentisto (n. 1935)
- 9ma di mayo - Roger Corman, rejisisto e film-produktisto (n. 1926)
- 13ma di mayo - Alice Munro, Kanadana skriptistino (n. 1931)
- 13ma di mayo - Lucien Lafour, Nederlandan arkitekto (n. 1942)
- 19ma di mayo - Ebrahim Raisi, Iranana shia kleriko, yuristo, politikisto ed 8ma prezidanto di Iran (n. 1960)
- 23ma di mayo - Morgan Spurlock, Usana cinematografisto (n. 1970)
- 24ma di mayo - Doug Ingle, Usana muzikisto (Iron Butterfly) (n. 1945)
- 9ma di junio - James Lawson, Usan aktivisto ed universitatala profesoro (n. 1928)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Francoise-hardy-amsterdam-1969-ii-large_%28cropped%29.png/130px-Francoise-hardy-amsterdam-1969-ii-large_%28cropped%29.png)
- 11ma di junio - Françoise Hardy, Franca kantistino ed aktorino (n. 1944)[61]
- 16ma di junio - Jodie Devos, Belga kantistino (n. 1988)
- 18ma di junio - Anouk Aimée, Franc aktorino (n. 1932)
- 19ma di junio - Jan Cremer, Nederlandana skriptisto e piktisto (n. 1940)
- 1ma di julio - Ismail Kadare, Albaniana skriptisto (n. 1936)
- 6ma di julio - Pino D'Angiò, Italiana kantisto e kompozisto (n. 1952)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/19/Bengt_Samuelsson.png/130px-Bengt_Samuelsson.png)
- 7ma di julio - Bengt Ingemar Samuelsson, Sueda biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1934)[62]
- 11ma di julio - Shelley Duvall, Usan aktoro e film-produktisto (n. 1949)
- 12ma di julio - Bill Viola, Usan artisto (n. 1951)
- 13ma di julio - Shannen Doherty, Usan aktorino (n. 1971)
- 15ma di julio - Wieteke van Dort, Nederlandana kantistino ed aktorino (n. 1943)
- 19ma di julio - Nguyễn Phú Trọng, prezidanto di Vietnam (n. 1944)
- 22ma di julio - John Mayall, Britaniana kantisto, muzikisto e kompozisto (n. 1933)[63]
- 31ma di julio - Ismail Haniya, politikala duktero di Hamas (n. 1963)
- 4ma di agosto - Tsung-Dao Lee, Chinian-Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1926)[64]
- 14ma di agosto - Gena Rowlands, Usan aktorino (n. 1930)
- 17ma di agosto - Sílvio Santos, Brazilian entraprezisto e televiziono-prizentisto (n. 1930)[65]
- 18ma di agosto - Alain Delon, Franc aktoro (n. 1935)[66]
Nobel-premiiziti
[redaktar | redaktar fonto]- Fiziko: [[
- Kemio: [[
- Fiziologio o Medicino: [[
- Literaturo: [[
- Paco: [[
- Ekonomiko: [[
Referi
[redaktar | redaktar fonto]- ↑ Seca histórica no Norte tende a se agravar nas próximas semanas - Autoro: Geraldo Campos Jr. Publikigita da Poder360. Dato di publikigo: 7ma di oktobro 2023. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Seca: Cheia dos rios do Amazonas será menos intensa em 2024, alerta SGB - Publikigita da Portal do Holanda. Dato di publikigo: 2ma di aprilo 2024. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Zambia: President Hichilema Declares Drought As A National Disaster and Emergency - Dato di publikigo: 1ma di marto 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ 4,0 4,1 Qué causó la histórica tormenta que desató el caos en Dubái y generó severas inundaciones en la península arábiga - Publikigita da BBC. Dato di publikigo: 17ma di aprilo 2024. URL vidita ye 5ma di mayo 2024. Idiomo: Hispana.
- ↑ East Africa Floods: Cyclone Hidaya weakens; Kenya, Tanzania bear brunt of torrential rainfall - Dato di publikigo: 5ma di mayo 2024.
- ↑ Temporais no RS: em quatro dias, estado tem o triplo de chuvas, 13 mortes e alerta para mais inundações - Publikigita da G1. Dato di publikigo: 2ma di mayo 2024. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Chuvas afetam 781 mil pessoas no RS; mortes sobem para 75 - Publikigita da Um Só Planeta. Dato di publikigo: 5ma di mayo 2024.
- ↑ Cheia do Rio Uruguai alaga municípios do noroeste do Rio Grande do Sul - Publikigita da Um Só Planeta. Dato di publikigo: 5ma di mayo 2024. Idiomo: Portugalana.
- ↑ 9,0 9,1 Onda de calor se intensifica na Ásia e deixa milhões sob risco na Índia e China - Publikigita da Climainfo. Dato di publikigo: 16ma di junio 2024. Idiomo: Portugalana.
- ↑ 10,0 10,1 10,2 China’s record heat and heavy rain raise food security concerns - Publikigita da CNN. Dato di publikigo: 14ma di junio 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Holidaymakers told to prepare for ‘record-breaking temperatures’ in Europe this summer - Publikigita da The Telegraph. Dato di publikigo: 16ma di junio 2024. Idiomo: Angla}.
- ↑ Pantanal terá a sua pior seca em 2024, estimam ambientalistas - Publikigita da Folha de S. Paulo. Dato di publikigo: 22ma di marto 2024.
- ↑ Seca no Pantanal será a mais grave dos últimos cinco anos, estima estudo - Publikigita da UOL. Dato di publikigo: 3ma di julio 2024. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Sudan: Humanitarian impact of heavy rains and flooding Flash Update No. 2 (as of 2 August 2024) [EN/AR] - Publikigita da Reliefweb. Dato di publikigo: 2ma di agosto 2024.
- ↑ Shweta, Sharma:Brics countries agree major expansion as six countries invited to join Publikigita da The Independent. Dato di publikigo: 24ma di agosto 2023. URL vidita ye 24ma di agosto 2023. Idiomo: Angla.
- ↑ Japan earthquake death toll crosses 100 - Publikigita da Al Jazeera. Dato di publikigo: 6ma di januaro 2024. URL vidita ye 6ma di januaro 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Ethiopia signs pact to use Somaliland's Red Sea port - Publikigita da Reuters. Dato di publikigo: 1ma di januaro 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Plane engulfed in flames at Japan airport after collision kills 5 - Publikigita da NBC News. Dato di publikigo: 2ma di januaro 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Iran revises down death toll from Kerman attacks to 84 - Publikigita da Xinhua. Dato di publikigo: 4ma di januaro 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Her er kong Frederiks valgsprog – TV 2 - Publikigita da nyheder.tv2.dk. Dato di publikigo: 14ma di januaro 2024. Idiomo: Dana.
- ↑ Ucrânia derruba avião militar russo e mata 74 pessoas em Belgorod - Publikigita da UOL. Dato di publikigo: 24ma di januaro 2024. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Death toll rises to 54 in southern Philippines landslide - Publikigita da Al Jazeera. URL vidita ye 11ma di februaro 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Ten dead, 20 others injured in multiple blasts in market in Somali capital - Publikigita da Al Jazeera. Dato di publikigo: 6ma di februaro 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Ukraine war: Dozens of Russian troops 'die in air strike' - Publikigita da BBC News. Dato di publikigo: 21ma di februaro 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Israel abre fogo, mata ao menos 112 e fere centenas que esperavam por comida em Gaza, diz Ministério da Saúde palestino - Publikigita da CNN. Dato di publikigo: 29ma di februaro 2024. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Tiroteio e explosões deixam ao menos 40 mortos em casa de shows na Rússia - Publikigita da UOL. Dato di publikigo: 22ma di marto 2024. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Terrorists Ambush Nigerien Soldiers Near Mali, Burkina Faso Border, Kill 23; 34 Others Unaccounted For - Publikigita da Sahara Reporters. Dato di publikigo: 22ma di marto 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Ponte desaba após colisão de navio cargueiro nos EUA: Guarda Costeira diz que 6 vítimas estariam mortas - Publikigita da BBC News Brasil. Dato di publikigo: 26ma di marto 2024. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Autoro: Jose Tembe, Natasha Booty, Ido Vock. Mozambique ferry disaster kills more than 90—officials Publikigita da BBC News. Dato di publikigo: 8ma di aprilo 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Dubai airport chaos as UAE and Oman reel from deadly storms -
- ↑ North Macedonia elects first woman president as center-left incumbents suffer historic losses - Publikigita da AP. Dato di publikigo: 8ma di mayo 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ VÍDEO: Robert Fico, primeiro-ministro da Eslováquia, é baleado na rua; estado de saúde é crítico, com risco de vida - Publikigita da G1. Dato di publikigo: 15ma di mayo 2024. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Papua-Nova Guiné: deslizamento deixou ao menos 2 mil mortos, segundo autoridades - Autoro: Redação Terra. Publikigita da Terra. Dato di publikigo: 27ma di mayo 2024. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Incêndio no Kuwait deixa 50 mortos, a maioria indianos - Publikigita da UOL (de AFP). Dato di publikigo: 13ma di julio 2024. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Blaze at South Korea lithium battery plant kills 22 workers - Publikigita da Reuters. URL vidita ye 24ma di junio 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ At least 200 injured, 100 arrested in Kenya tax protests: Rights groups - Publikigita da Al Jazeera. Dato di publikigo: 23ma di junio 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Bolivian general arrested and accused of coup after dramatic showdown with president - Publikigita da CNN. Dato di publikigo: 27ma di junio 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Sicily closes airport as Etna and Stromboli volcanoes erupt - Publikigita da Al Jazeera. Dato di publikigo: 5ma di julio 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Trump is Safe After Assassination Atempt; Suspected Gunman is Dead - Publikigita da The New York Times. Dato di publikigo: 13ma di julio 2024. URL vidita ye 31ma di julio 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Microsoft: apagão cibernético paralisou 8,5 milhões de dispositivos - Publikigita da CNN. Dato di publikigo: 20ma di julio 2024. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Biden Drops Out of Race, Scrambling the Campaign for the White House - Publikigita da The New York Times. Dato di publikigo: 21ma di julio 2024.
- ↑ Bangladesh's PM resigns and flees country as protesters storm her residence capping weeks of unrest Publikigita da Washington Post. Dato di publikigo: 5ma di agosto 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Avião com 62 pessoas a bordo cai em Vinhedo e não há sobreviventes - Publikigita da G1. Dato di publikigo: 9ma di agosto 2024. URL vidita ye 11ma di agosto 2024. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Zelensky confirms troops fighting inside Russia as Ukraine hit in overnight attack - Publikigita da BBC News. Dato di publikigo: 11ma di agosto 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Reservoir of liquid water found deep in Martian rocks - Publikigita da BBC News. Dato di publikigo: 12ma di agosto 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Autoro: Achmad Ibrahim, Edna Tarigan. Indonesia holds unfinished future capital’s first Independence Day ceremony Publikigita da Associated Press. Dato di publikigo: 17ma di agosto 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Sudan’s paramilitary fighters killed 85 people in an attack on a central village, residents say - Publikigita da AP. Dato di publikigo: 17ma di agosto 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Kissoon, Carolyn:Basdeo Panday has died Publikigita da Trinidad Daily Express. Dato di publikigo: 1ma di januaro 2024. URL vidita ye 2ma di januaro 2024.
- ↑ Niklaus Wirth ist tot: IT-Welt trauert um Erfinder von Pascal Publikigita da WinFuture. Dato di publikigo: 3ma di januaro 2024. Idiomo: Germana.
- ↑ Morre Zagallo aos 92 anos no Rio; Brasil perde uma de suas maiores lendas - Publikigita da UOL. Dato di publikigo: 6ma di januaro 2024. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Lenda do futebol alemão, Franz Beckenbauer morre aos 78 anos - Publikigita da terra.com.br. Dato di publikigo: 8ma di januaro 2024. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Hafner, Katie:Arno A. Penzias, 90, Dies; Nobel Physicist Confirmed Big Bang Theory Nomo di la publikigo: The New York Times. Dato di publikigo: 22ma di januaro 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ German music producer Frank Farian dies aged 82 – DW – 01/23/2024 - Publikigita da dw.com. URL vidita ye 23ma di januaro 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Oskar Negt ist tot - Publikigita da Der Spiegel. Dato di publikigo: 2ma di februaro 2024. Idiomo: Germana.
- ↑ Namibia's President Geingob Dies; Mbumba Sworn in as Successor - Publikigita da AllAfrica. Dato di publikigo: 4ma di februaro 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Muere ex Presidente Sebastián Piñera en accidente aéreo en Lago Ranco Publikigita da El Mercurio Online. Dato di publikigo: 6ma di februaro 2024. Idiomo: Hispana.
- ↑ Former Taoiseach John Bruton has died, aged 76 - Publikigita da Irish Independent. Dato di publikigo: 6ma di februaro 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Former Tanzania President Ali Hassan Mwinyi dies at 98 - Publikigita da The East African. Dato di publikigo: 29ma di februaro 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Former Canadian Prime Minister Brian Mulroney dies at 84, according to media reports - Publikigita da CNN. Dato di publikigo: 29ma di februaro 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Mirė politikas, buvęs Lietuvos premjeras Gediminas Kirkilas - Idiomo: Lituaniana.
- ↑ Françoise Hardy, Influential French Singer and Actress, Dies at 80 - Publikigita da Exclaim!. Dato di publikigo: 11ma di junio 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ Nobelpristagaren Bengt Samuelsson död - Publikigita da SVT. Dato di publikigo: 8ma di julio 2024. Idiomo: Sueda.
- ↑ John Mayall, Pioneer of British Blues, dies at 90 - Publikigita da The New York Times. URL vidita ye 23ma di julio 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ di agosto 2024/news-1vOScJzZCA8/p.html Nobel laureate Tsung-Dao Lee passes away, aged 98, media reports - Autoro: CGTN. Publikigita da news.cgtn.com. URL vidita ye 5ma di agosto 2024. Idiomo: Angla.
- ↑ O adeus ao Patrão - Publikigita da UOL. Dato di publikigo: 17ma di agosto 2024. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Alain Delon, lenda do cinema francês, morre aos 88 anos - Publikigita da UOL. Dato di publikigo: 18ma di agosto 2024. Idiomo: Portugalana.