عبد اللہ بن جحش
عبد اللہ بن جحش | |
---|---|
جم | سنہ 580 |
وفات | سنہ 625 (44–45 سال) |
والدہ | امیمہ بنت عبد المطلب |
بہن/بھائی | زینب بنت جحش ، حمنہ بنت جحش
|
عملی زندگی | |
پیشہ | صحابی |
عسکری خدمات | |
لڑائیاں تے جنگاں | بدر دی لڑائی ، احد دی لڑائی |
![]() | |
ترمیم ![]() |
عبد اللہ بن جحشصحابی رسول نيں انہاں دی کنیت ابو محمد اے ام المؤمنین زینب بنت خزیمہ دا انہاں توں پہلے نکاح ہويا سی غزوہ بدر وچ شریک ہوئے۔
ناں و نسب
[سودھو]عبد اللہ ناں ،ابو محمد کنیت ،والد دا ناں جحش تے والدہ دا ناں امیمہ سی، پورا سلسلہ نسب ایہ اے: عبد اللہ بن جحش بن رباب بن یعمربن مرہ بن کثیر بن غنم بن دودان بن اسد بن خزیمہ الاسدتی، عبد اللہ دی والدہ امیمہ بنت عبد المطلب دی صاحبزادی اورآنحضرت ﷺ دی پھُپھی سن ِ ایامِ جاہلیت وچ اوہ حرب بن امیہ دے حلیف سن، بعض نے قبیلہ بنی عبد شمس نوں انہاں دا حلیف لکھیا اے۔
اسلام
[سودھو]عبد اللہ بن جحش نے ابتداہی وچ اسلام قبول كيا سی، اس وقت تک آنحضرت ﷺ ارقم بن ابی ارقم دے مکان دار ارقم وچ پناہ گزین نئيں ہوئے سن ۔
ہجرت
[سودھو]مشرکین قریش دے ظلم توں ایہ خاندان وی محفوظ نہ سی، انہاں نے دو دفعہ سرزمین حبش دی طرف ہجرت فرمائی، آخر سفر وچ تمام خاندان یعنی دوبھائی ابو احمد، عبید اللہ تے تن بہناں زینب، ام حبیبہ، حمنہ بنت جحش ہور عبد اللہ دی بیوی ام حبیبہ بنت ابی سفیان نال سن۔
عبید اللہ نے حبش وچ نصرانیت اختیار کرلئی تے اوتھے پیوندِ خاک ہويا،عبد اللہ بن جحش اپنے بقیہ خاندان نوں فیر مکہ واپس لیائے تے ایتھے توں اپنے قبیلہ یعنی بنی غنم بن دودان دے تمام ممبراں نوں جو سب دے سب دائرہ اسلام وچ داخل ہوئے گئے سن، نال لے کے مدینہ پہنچے ،انہاں نے اپنے رشتہ داراں توں اس طرح مکہ نوں خالی کر دتا سی کہ محلہ دا محلہ بے رونق ہوئے گیا اوربوہت سارے مکانات مقفل ہوئے گئے۔
مدینہ وچ عاصم بن ثابت بن ابی افلح انصاری نے انہاں دے تمام قبیلہ نوں اپنا مہمان بنایا، آنحضرت ﷺ نے انہاں دونے وچ بھائی چارہ کرادتا سی۔
غزوات
[سودھو]ماہ رجب 2 ھ وچ رسول اللہ ﷺ نے انہاں نوں اک جمعیت دی امارت سپرد کیتی تے سربمہرفرمان دے کے حکم دتا کہ دوروز سفر کرنے دے بعد کھول کر پڑھیاں تے اس دی ہدایتاں نوں اپنا طرزِ عمل بنائاں، عبد اللہ نے حسبِ ارشاد دو منزلاں دے بعد کھول کر پڑھیا، اس وچ حکم دتا گیا سی کہ مکہ تے طائف دے درمیان جو نخلستان اے اوتھے پہنچ کے قریش دی نقل و حرکت اوردوسرے ضروری حالات دا پتہ چلائاں،انہاں نے نہایت ادب دے نال اس حکم اُتے سمعاً وطاعۃ کہیا اوراپنے ساتھیاں توں مخاطب ہوکے بولے :
"صاحبو وچ رسول اللہ ﷺ دے اس فرمان نوں پورا کرکے رہواں گا ،تم لوکاں وچوں جو شہادت دا آرزو مند ہوئے نال چلے اورجو اسنوں ناپسند کردا ہوئے اوہ پرت جائے، وچ کِسے نوں مجبور نئيں کردا۔ "
اس تقریر اُتے سب نے جوش دے نال رفاقت وجان نثاری دی ہامی بھری اورنخلستان پہنچ کے قریش دے تجسس وچ مصروف ہوئے ،اتفاقاً اس طرف توں اک تجارتی قافلہ گزریا، گوماہِ رجدوں ميں مراسمِ جاہلیت دے مطابق قتل و خونریزی ناجائز سی، اُتے مسلماناں نے حملہ آورہونے دی رائے قائم کرلئی اوریکاک ٹُٹ پئے،عمرو بن حضرمی جو اس قافلہ دا سرگروہ سی ماراگیا ،عثمان بن عبد اللہ اورحکیم بن کیسان گرفتار ہوئے، بہت سامالِ غنیمت ہتھ آیا،عبد اللہ بن جحش نے اس وچوں اک خمس کڈ کے باقی حصہ مساوی تمام شرکائے جنگ وچ تقسیم فرمادتا، اس وقت تک تقسیم غنیمت دے متعلق کوئی قانون وضع نئيں ہويا تھا،لیکن عبد اللہ دا اجتہاد صحیح ثابت ہويا اورقرآن وچ ايسے دے مطابق خمس دی آیت نازل ہوئی۔
عبد اللہ بن جحش مالِ غنیمت دا خمس لے کے دربارِ نبوت وچ حاضر ہوئے تاں آپ نے اس دے لینے وچ پس و پیش کیتا تے فرمایا کہ ميں نے تسيں نوں ماہِ حرام وچ خونریزی دا حکم نئيں دتا سی، مسلماناں نے وی اس جسارت اُتے ملامت کيتی، قریش نے اس واقعہ کوزیادہ شہرت دتی، اورکہنے لگے، محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم تے انہاں دے اصحاب نے ماہِ محرم نوں حلال کر ليا تے قتل وخونریزی کرکے اس دی بے حرمتی کيتی،لیکن وحیِ الہی نے انہاں نوں اوران دے ساتھیاں نوں انہاں جگر دوزطعناں توں بری کر دتا۔[۱]
"يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ"(البقرۃ:217)
لوک آپ توں حرمت والے مہینے دے بارے وچ پُچھدے نيں کہ اس وچ جنگ کرنا کیواں دا اے ؟آپ کہدیجئے کہ اس وچ جنگ کرنا بڑاگناہ اے ،مگر لوکاں نوں اللہ دے راستے توں روکنااس دے خلاف کفر دی روش اختیار کرنا،مسجد حرام اُتے بندش لگانا تے اس دے باسیاں کواوتھے توں کڈ باہر کرنااللہ دے نزدیک زیادہ وڈا گناہ اے اورفتنہ قتل توں وی زیادہ سنگین چیز اے۔ عبد اللہ بن جحش غزوۂ بدر واحد وچ شریک سن ،سعد بن ابی وقاص فرماندے نيں کہ جنگ اُحد دے اک روز پہلے ميں نے اورعبداللہ نے اک نال دعامنگی سی میرے لفظاں ایہ سن :
"اے خدا!کل جو دشمن میرے مقابلہ وچ آئے اوہ نہایت بہادر اورغضبناک ہوتاکہ وچ تیری راہ وچ اسنوں قتل کراں"
عبد اللہ نے آمین کہیا، فیر دست بدعا ہوئے:
"خدایا! مینوں ایسا مقابل عطاکر جو نہایت شجاع اورسریع الغضب ہوئے وچ تیری راہ وچ اس توں معرکہ آراہاں ایتھے تک کہ اوہ مینوں قتل کرکے ناک کان کٹ ڈالے، جدوں ميں تیرے توں ملاں گا تے تاں فرمائے گا اے عبد اللہ!یہ تیرے کان ،ناک کیوں کاٹے گئے؟ تاں عرض کراں گا تیرے لئی اورتیرے رسول دے لئی، انہاں نوں اپنی ایہ تمنا اس قدر متوقع محصول نظر آندی سی کہ قسم کھا کھا کر کہندے سن، خدایا! وچ تیری قسم کھاندا ہاں کہ وچ دشمن توں لڑاں گا، ایتھے تک کہ اوہ مینوں قتل کرکے میرا مثلہ کرلے گا۔"
شہادت
[سودھو]شوال 3ھ معرکۂ دا رزار گرم ہويا، عبد اللہ بن جحش اس جوش توں لڑے کہ تلوار ٹکڑے ٹکڑے ہوئے گئی، آنحضرت ﷺ نے انہاں نوں کھجور دی چھڑی مرحمت فرمائی جس نے انہاں دے ہتھ وچ تلوار دا کم دتا، دیر تک لڑدے رہے،بالآخر ايسے حالت وچ ابوالحکم ابن اخنس ثقفی دے وار نے شہادت دی تمنا پوری کردتی، مشرکین نے مثلہ کیتا اوران دے ناک کان کٹ کر دھاگے وچ پروئے، سعدنے دیکھیا تاں بولے:
"خدا دی قسم عبد اللہ دی دعا میری دعا توں بہتر سی"
چالیس برس توں کچھ زیادہ عمر پائی، اپنے ماموں سید الشہداء امیرحمزہ دے نال اک ہی قبر وچ مدفون ہوئے۔[۲][۳]
حوالے
[سودھو]
|