Beldjike
Beldjike | |
![]() | ![]() |
---|---|
Imne nåcionå: Li Braibançone | |
![]() | |
Mwaisse-veye | Brussele |
Lingaedje oficir | Neyerlandès, francès, Almand |
Sitindêye • totåle • aiwe | 30 688 km² 0.8% |
Populåcion • totåle • dinsité | 11,584,008 dimorants 377.5 djins/km² |
Dislaxhaedje | 4 octôbe 1830 |
Tchîf d' estat | Flipe di Beldjike |
Prumî minisse | Alexander De Croo |
Manoye | uro |
Coisse d' eure | UTC+01:00, UTC+02:00 |
Preficse telefonike | +32 |
Dominne internete | .be |
![]() | |
Li Beldjike, c' est on payis di l' Urope do Coûtchant, k' a skepyî e 1831, après ene revintreye siconte do dierin mwaisse do payis, li Rwè do Rweyåme Uni des Bas Payis, Wiyåme d' Orandje.
Li Beldjike est on rweyåme avou ene mwaisse lwè.
Les dmanants el Beldjike sont lomés les Beldjes (on prononce pus sovint come e francès d' Walonreye les Belch).
Istwere
[candjî | candjî l’ côde wiki]Revintreye bedje
[candjî | candjî l’ côde wiki]Li Revintreye bedje ou Revolucion bedje, c' est l' revintreye des provinces di Nonne do Rweyåme Uni des Bas Payis. Li Revintreye sorvina e 1830, li 25 d' awousse, et finixha li 4 d' octôbe 1830 avou l' proclamåcion do dislaxhaedje del Beldjike. E 1831, li Rweyåme Uni des Bas Payis erconoxhe li Beldjike ki wangna si dislaxhaedje.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Be-map-fr.png/300px-Be-map-fr.png)
Pårtixhaedje
[candjî | candjî l’ côde wiki]Provinces
[candjî | candjî l’ côde wiki]Asteure
[candjî | candjî l’ côde wiki]Li Beldjike est pårteye e 10 provinces + Redjon d'Brussele (ki n' est nén ène province).
- El Walonreye
- El Flande
- Èl Redjon d'Brussele
Padvance
[candjî | candjî l’ côde wiki]Li Beldjike esteut, padvant 1995, pårteye e 9 provinces
- Egziste core asteure (sins awè stî candjî e 1995)
- Li ancyine nouvinme province k' aveut-stî pårteye e deus ôtes provinces eyet on Redjon d' Brussele (ki n'est nén ene province).
- Ancyines frontires :
- D' èl indepindance disk' a 1839, li Province do Lussimbork aveut li Grande-Dutcheye do Lussimbork eyet li Province do Limbork aveut li Province do Limbork des Bas Payis.
- Padvant 1919, li Province di Lidje n' aveut nén les Redîmés Payis.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Belgique_1830.jpg/220px-Belgique_1830.jpg)
Redjons economikes
[candjî | candjî l’ côde wiki]Dispu les anêyes 1970, li Beldjike est pårteye e troes redjons economikes:
Pårtixhaedje po les sacwès cultureles
[candjî | candjî l’ côde wiki]Les sacwès cultureles sont sol goviene di des cminåltés d' lingaedje :
- li Cminålté francès-cåzante u Federåcion Walonreye-Brussele.
- li cminålté flamind-cåzante.
- li Cminålté tîxhon-cåzante.
Comenes
[candjî | candjî l’ côde wiki]- Loukîz li djivêye des ptits bans del Walonreye
Les ancyinnes comenes (pitits bans) ont stî rebanés po fé des "intités comunåles" li 1î d' djanvî 1977. Divant çoula, gn aveut ddja yeu des ptits rebanaedjes. C' est l' minisse Joseph Michel k' a yeu l' no d' aveur metou ene alaedje çou k' on lome co sovint li "fuzion des comenes".
Li pus ptite comene di Beldjike, c' est Hestape.
Mwaisse lwè
[candjî | candjî l’ côde wiki]Li Beldjike est dins l' cwatrinne di payis del Daegn k' ont wårdé l' minme mwaisse lwè dispu 175 ans (1831).
Istwere
[candjî | candjî l’ côde wiki]Loukîz a : Istwere del Beldjike
Ahivaedje des frontires difoûtrinnes
[candjî | candjî l’ côde wiki]Politike
[candjî | candjî l’ côde wiki]Loukîz a : Politike del Beldjike
Lingaedjes
[candjî | candjî l’ côde wiki]Li politike linwistike est ehåyeye dins l' mwaisse lwè, a l' årtike 30 ki dit :
- L' uzaedje des langues djåzêyes el Beldjike est libe. I n' pout esse oblidjî ki påzès lwès et fok po les akes di l' otorité publike et po les cayets d' djustice.
Dins l' mwaisse lwè, il est eto metou ki tote lwè doet esse sinêye på rwè eyet onk di ses minisses. E 1831, c'esteut pår avanciveus, et sacwants payis, par après, ont rcopyî ci hagnon la.
Rapoirts avou les rlidjons
[candjî | candjî l’ côde wiki]Li rapoirt inte l' estat et les eglijhes est acvierné pa les årtikes 11, 19, 20 et 24 del mwaisse lwè.
I n' ont måy sitî rcandjîs dins les mwintès refômes del constitucion.
I djhèt ki l' estat et les eglijhes ricnoxhowes ni si dvèt nén meler des afwaires di n' onk l' ôte. Mins l' estat paye les priyesses des diferinnès rlidjons.
Societé
[candjî | candjî l’ côde wiki]- Les mariaedjes et les divoices sont contés dispu 1866 pa l' Institut nåcionål des Statistikes.
- Les mariaedjes do deus djins då minme-seke est legå dispoy 2003, èl Beldjike est onk dès prumîs payis dèl monde a l' aveur legålizé.